nostalgiedebist

Op en rond De Bist.

Wat hier staat is misshien niet helemaal exact weergegeven maar het is wat ik door mijn kinderogen gezien heb en daarvan onthouden heb.

 

Als mijn moeder me vertede dat een brood indertijd twaalfcensenalf kostte (0.05 eurocent) vond ik dat vrij onwaar- chijnlijk , dat was nog uit de late middeleeuwen. Daar moest mijn moeder niet meer mee aankomen. Nu kostte alles veel meer. Bvb 5 Bf voor een pakje cigaretten Belga (1950 of 51) 0.25 Bf voor een toverbol die elke keer dat je hem uit je mond nam een andere kleur had..dan een soort hostie met van binnen Cintric een zuur poeder, het smaakte ongeveer naar de smoelentrekkers van nu.

De Bakker en de melkboer kamen aan huis elk met kar en paard. Ik heb eens een keer met de melkboer mogen meerijden dat was wel plezant maar die kar stonk verschrikkelijk en ik was blij als ik moest uitstappen.

Er was ook een dame op de fiets met twee emmers aan het stuur die met een rood wit geblokte handdoek waren afgedenkt. Ze reed daar de straat terwijl ze luidkeels riep "vaaaarsen dikke vette platte kêêës" ( ^ de Fransen, uit Frankrijk, hebben de acccent circonflex afgeschaft en ik kan die gebruiken om woorden zoals kêes, blêite, smêirlap trêiterre...enz min of meer te schrijven zoals ze worden uitgesproken.)

Er kwam ook een man wit zand verkopen, dat was om op de steenweg te strooien voor als de processie langskwam, sommige uitslovers deden daar dan nog witte bloemen bij maar ons moeder vond wit zand al genoeg, Daar kwam bij dat ze het gras dat tussen de kasseien groeide tot halverwege de steenweg had gewied en verwactte dat de overbuur hetzelfde zou doen. Maar dat waren tot grote ergernis van ons moeder socialisten, die deden dat niet. Er woonde ook een heel jong doktoorke tegenover ons huis, Claessens heette hij , die wiedde ook niet maar die had daar gewoon geen tijd voor.

Ik heb ooit nog als Sint Bavo in de processie meegelopen, met een opgezette valk in mijn handen maar ze hadden het houten blokje waar die vogel opgeplakt stond er nog aan gelaten wat een min of meer belachelijk zicht was.. Onderweg zag ik plots mijn lief tussen het publiek staan ,ai, ik voelde me rood worden tot achter mijn oren en deed alsof ik haar niet zag, ik was tenslotte een heilige op dat moment. We waren vertrokken aan de St Bavokerk en op de Bist was er een altaar opgetrokken waar de pastoor het volk zegende om dan met een zeer plechtig gezicht onder een baldakijn dat door leden van de kerkfabriek gedragen werd naar de volgende zegeningsplaats te wandelen. Met de fanfare van de wItogers er achteraan. of waren het de gilézakken ? Ik weet het niet meer.

De witogers en de gilézakken waren ooit samen één grote fanfare geweest . Maar naar het schijnt hadden er en paar leden of bestuursleden met centen gesjoemeld en een paar andere leden hadden dat gezien dat waren de witogers en zij die in de zakken hadden gezeten werden de gilézakken genoemd. Door den ambras die daardoor ontstond splitte de fanfare en er waren nu twee De Gilézakken dat waren de slechterikken en de Witogers de goeien. Maar soms speelden ze alle twee vals.

In de Sint Bavostraat was er het ziekenhuis .het stond tussen dse St Camillusstraat en de st Bavostraat met langs de kant van de St Bavo straat een grote rozentuin er voor. Het ziekenhuis was een groot rechthoekig gebouw met hoge witte ramen en vensters in ruitjesvorm. De nonnen met spierwitte gewaden dwongen zo al respect af en het feit dat ze schijnbaar geruisloos door de gangen zweefden verhoogde nog eens hun heilige uitstraling. In het ziekenhuis zelf was het ook altijd muisstil en iedereen fluistere zo zacht mogelijk als er iets moest gezegd worden. Het rook er ook altijd naar ether en chloroform. Mijn moeder zei eens lachend "en toch is het er plezant" en toen ik vroeg waarom antwoordde ze "omdat ze daar alle dagen de bloemmekes buiten zetten " Dat was letterlijk zo, elke avond moesten alle planten en bloemen van de patienten op de gang gezet worden omdat bloemen en planten 's nachts zuurstof gebruiken en dat was niet goed voor de patienten. Palend aan de ziekenhuistuin stond de hoeve van Van Schil, de melkboer. paar huizen verder richting Bist stond een wat scheefgezakt .. ja hoe heette dat nu weer ? Het was een met eiken balken gemaakt stel met een pannendak er bovenop en diende om paarden in vast te maken om ze te beslaan. Daar achter stond de smidse. Er waren toen in Wilrijk voor zover ik weet 3 smederijen in het centrum, die in de Sint Bavostraat, Bulkmans op de boomse Steenweg en die van Van Dessel in de Heistraat waar ze ook stoofbuizen maakten.

Dan de markt op de Bist met zeven of acht viskramen tegen het iepermanhof ,waar nu Pater De Deken staat,

met bakken vol levende paling. Hopen pladijs en kilo's kabeljouw. De Bist vol kramen. En het frietkraam van den boxer, die echt boxer was geweest. Vijf frank voor een pakje friet in een puntzak en voor één frank mayonaise erbij. Een cervella die je niet kon bijten als je valse tanden had. Maar ja valse tanden was voor de betere klasse en die aten geen servella.

En dan de kermis op de bist en de jaarmarkt, zwart van het volk. De brouwerijen, de koers met zwarte Jef die "lakkelakkelakkke" riep ,dat wou zeggen "lekker kekker lekker". De kermisattactie's, de vliegtuigjes die je zelf op en neer kon laten gaan , die waren in de plaats van de zwiermolen komen staan aan de hoek van de heistraat (tegenover het huidige zonneke) het volk stond tot tegen de gevels aan de overkant van de heistraat om naar dat geweldig spektakel te kijken. Dat hadden ze nog nooit gezien, Schommels waarmee je over kop kon gaan, een tent met de dikste tweeling te wereld om die te zien moest je in naar binnen gaan om twee zeer zwaarlijvige jonge dames te zien zitten. Ik ben gaan kijken en toen ik er voor stond voelde ik me een beetje beschaamd , nu zou ik zeggen dat ik me een voyeur voelde maar toen kende ik dat woord nog niet. en kreeg medelijden met de meisjes die daar zo te kijk werden gezet. In de rups waar ik tegen een voor mij onbekend meisje gedrukt werd was ik verlegen en ik denk dat ik toen de meest onnozele smoel van mijn leven getrokken heb.

En dan na het vuurwek, bal, met levende muzikanten in de zalen, de wip, daar stond een decap orgel , de sportman, den Braakman, het gildenhuis, het volkshuis en zeker nog een aantal gelegenheden waarvan ik de naam vergeten ben...Er was toen bijna op elke straathoek een cafë. Wij zaten in het gildenhuis, een groepje van acht. Frends. Ik zou 14 dagen later naar Turnhout vertrekken om gedurende een vol jaar het land te gaan dienen. 1962, Ik was nog maar pas soldaat toen de zever begon over de varkensbaai (Cuba) en oorlog dreigde, de verloven werden ingetrokken en de mannen kregen echte kogels mee op wacht. Er zijn in die dagen heel wat brieven naar huis geschreven waardoor het 's avonds heel stil op de kamers was.

Maar op op dit moment zaten we ons nog te amuzeren. Mijn vriend (kameraad) Luc en ik zaten om beurt moppen te vertellen en dat begon de meisjes hun keel uit te hangen zodanig dat ze op een bepaald moment elk een jongen meegrabbelden om te gaan dansen, het was een plakker en....wij , wij zijn blijven pakken Anny en ik en we plakken nu al 56 jaar en we kennen nog een koppel van het groepje frends die ook al zolang zijn blijven plakken. Een van onze frends is er niet meer maar ze zouden zeker in dit rijtje van plakkers gestaaan hebben en van twee andere koppels hebben we niets meer gehoord. Zo gaat dat.

De nieuwe cinema, de RENOVA dat was de zaal van de jappen ( met de J van George) Jappen was een scheldnaam voor de katholieken. De zaal was nog niet helemaal af toen ik er voor de eerste keer samen met mijn zuster naar een film mocht gaan kijken. "Üit het hetzelfde nest" was de titel met in de hoofdrollen de Woodpeckers. Er waren ook bonte avonden in die zaal, en omdat ik toen al bij Deugd en Vreugd toneel speelde mocht ik tijdens zo'n bonte avond al eens mee achter de schermen staan en ontmoette zo topartiesten van die tijd , Charel Jansens en co Flower, Susy Marleen, Theo Van Den Bosch om er een paar te noemen. Toen ik een jaar of zestien was mocht ik van Honorine , de echtgenote van Flor Huysmans, die in de Renova aan de kassa zat, al eens gratis binnen dat kwam omdat ik het lief was van de dochter van de van de uitbater van het cafetaria. We mochten zelfs op den balcon plaatsnemen . Wij zaten dan op de laaste rij net onder het venstertje van de projectiekamer. Een paar jaar later kon je in datzelfde cafetaria op zondagmorgen gaan sparen. Voorhuwelijksparen, dan zater er twee man aan een tafeltje , de een schreef op en de andere ontving de centen en stak ze in een matelen koffertje. Doe dit eens vandaag ? Als ik het nog goed heb was dat de volksspaarkas, later BAC en je kreeg toe een rente van, hou je vast, 7%..

Er was nog een bioscoop , in de heistraat , de Trianon met een aanpalende crêmerie. De hond een chou chou zat in de zomer in het deurgat met een zonnebril op zijn snuit. Zij maakten de lekkerste ysroom met crême (slagroom) die er bestond, tijdens de pauze verkochten ze die in de cinemazaal en je kon kiezen tussen een hoorntje of een wafel, die ijsroomwafel was lekkerder maar had wel de vervelende eigenschap om plots te gaan smelten als de film terug bezig was na de pauze. Mij kon het niet veel schelen maar er waren jonge mannen die op een verdachte plaats vochtige vlekken op hun broek hadden.

Ik ben ook een tijd misdienaar geweest en diende alle dagen de mis van 7 uur in de St Bavokerk.. Achteraan in de kerk hing een lijst met de films die je mocht gaan kijken Er was ook een kolom met af te raden films en zelfs een met te mijden ! Dat waren nu juist de interressantste prenten en die draaiden ze meestal in de Trianon.

Het gaat snel, te snel, vinkeniers, elk met een kastje waarin een vink zat waarvan ze de ogen hadden uitgestoken. Omdat de arme beestjes elkaar niet zagen zongen ze om ter meest hun lied dat om geldig te zijn moest eindigen met een suskewiet. De mannen zaten 2.5 m van elkaar op hun schrijfstok zaten te turven , wat wil zeggen dat ze met een krijtje een streepjes op hun stok mochten zetten telkens hun vogel gezongen had, vier streepjes naast elkaar en het vijfde er diagonaal overheen.

Wij met ons door vaders gemaakte trekbiljartjes spelend voor prentjes die bij de chocoladerepen zaten, soms zaten we wel met ons tienen naast elkaar te spelen. Schipper mag ik overvaren spelen op de steenweg, waar kan dat nog ? Wij woonden in de Koning Albertstraat (toen nog een deftige buurt)

Met bovengrondse electriciteits leidingen.

De pyloon, op een blok beton van +/- een kubieke meter, midden in de koning Leopoldsatraat, ter hoogte van nr 10 of 12, met daarop een mast die een beetje leek op de hoogspanningssmasten van tegewoordig., de kabels die aan die mast zaten maakten een vreselijk geluid als er veel wind was. Soms was ik echt bang, omdat het 's nachts net leek of er buiten een roedel wolven aan het huilen was.

In de nazomer was het dan weer een prachtig zicht door de werkelijk honderden kwetterende zwaluwen die op de kabels zaten, waar zijn die naartoe ?

Toen we naar het bloemenveld verhuisden kwam er een heel ander speelterrein voor mij. De redoute, een bunker aan de overkant van de spoorweg (diepe roet. nu de E 19) waar we speelden met jongens van de Wilsonweg, een negorei .(afgelegen dorp of gehucht) Wilrijkenaars die op bedevaart naar de basiliek in Edegem gingen moesten langs die weg om daar de ijzeren brug over de spoorweg naar Mechelen over te steken. De Wilsonweg was, zoals vele wegen van toen, aangelegd met sintels en as waardoor de kinderen die buiten speelden soms onder het zwarte stof zaten. Niet moeilijk om te begrijpen dat negorei in die tijd het Negerdorp genoemd werd.

Wij woonden nog maar pas op het Bloemenveld toen een vriendje van mijn klas uit de jongensschool in de Boekstraat, het zoontje van de beenhouwer op de hoek van de kleine steenweg en de koning Albert straat, waarmee ik was afgesproken dat hij bij mij zou komen spelen, buiten adem kwam aangelopen om te zeggen dat hij niet kwam, omdat zijn moeder gezegd had dat hij niet zo ver mocht gaan." Koum zegge dak ni koum want ouns ma ei gezei dakni zoevaar mag goan". Dronk een glas citroenkwast die mijn moeder in de zomer maakte en liep terug naar huis. Ik heb hem nooit meer gezien omdat ik na de vakantie naar de jongensschool in de Sint Camillusstraat moest. Bij meester Van Dessel , een zoon van de smid uit de Heistraat. Het was ook in die periode dat ik toneel leerde spelen.

Aan de hoek Edegemse steenweg en Dr Donnyplein woonde een boer, Sus Van Ooye of Hoye ? Hij had nog twee koeien en een paard de gronden tussen het Bloemenveld en de De Vos straat, die er toen nog niet was, pachtte van den openbare onderstand. De Sus een nogal speciale man en zei dikwijls komische dingen als hij schijnbaar kwaad was. zoals hij tijdens het ploegen naar zijn paard riep "aar aar aar zek loept na rech godverdoemme of kspieëk sebiet in oewennol"' Of tegen zijn vrouw "moktdagge weg zeddof krai oe poeite deraf". Tegen ons riep hij dan als we op zijn veld kwanen "sksteik olle sebiet oemvaar mette punt vammennem" Wij kochten daar eieren en groenten ik herinner mij enkel de prijs van de kropsla 1 Bf per stuk. Zijn dochter woonde ernaast en haar man pachtte de grond aan de edegemse steenweg en Bloemenveld. Hij was de eerste denk ik die daar in de buurt tomaten in een serre begon te telen, later verhuisden ze naar de Wilsonweg en begon daar op grotere schaal tomanten te telen wat de aanleiding was dat buren daar ook tomaten begonnen te telen. Mar door onteigening voor de aanleg van de E-19 weer verdwenen. Er zijn er nog een paar maar de meesten zijn weg.

Mijn nieuw terrein, boog en pijlen, sabels en dolken maakten we van takken van de vele knotwilgen in de buurt, het stort, een smeulende afvalberg waar nog van alles te vinden was. Ik denk dat ik daarodoor nooit ontstekingen heb gehad en dat bij mij elke wonde vanzelf geneest omdat dat ik immuum ben geworden door alle soorten vuil in handen gehad te hebben. De tomatenbeek een restand van de beek die naast de afgebroken spoorlijn liep, die beek zag er letterlijk uit als tomatensoep, Salamanders gaan vangen in een van de bomkraters in de buurt van het fort VI waar we nog een duitse helm in hebben gevonden , en stieken op het fort VI kampen gaan bouwen. In de ruines van gebombardeerde huizen op de Edegemse steenweg kropen... met de hoop om daar, of juist niet, om nog een geraamte te vinden. Ook de fauna was anders ik heb op het fort VI ooit nog een otter gezien, meikevers, hazelworm, glimwormen , vinken, sijsjes, distelvink, tjif tjaf...groenling , koekoek , waar zijn ze allemaal naartoe ? Ik mis de tjilpende en ruzieënde mussen in de tuin. Aan de andere kant zien we nu weer dieren die van armoe naar de bewoonde wereld naar voedsel komen zoekken, zoals de reigers, de vossen en de aalscholver . De bonte en goene specht en houtduiven zijn vaste klanten in onze tuin geworden en een kleine papegaaiensoort.

Ik was 15 toen we naar de wereldtensoonstellng gingen man man, wat was dat ? Een echte spoetnik in het Russisch paviljoen en ergens anders een filmscherm 360 graden rond waar de klank met de beelden mee in een cirkel liep, een soort super stereo, geweldig. De Franse CARAVELLE het allereerste passagiersvliegtuig met straalaandrijving. Het begin van onze toekomst. Die was er vlugger dan verwacht, de jaren zestig, het een was nog niet uitgevonden of werd al vervangen door iets nieuwer, iets beter en goedkoper.

Ik zou eens willen teruggaan naar die tijd om nog eens een cervella van den boxer te proeven en te luisteren naar de stilte die er was terwijl we 's avonds in de tuin naar de sterren keken die toen nog zichtbaar waren, de melkweg , een meikever in je hand voelen kriebelen....mijn moeder bakte een soort rozijnenbeignets waarvan ik het recept niet ken en mijn zussen die het misschien nog wel zouden geweten hebben zijn er niet meer en ik zou toch zo graag nog eens van die beignets eten. Maar het is weg , allemaal weg. Mijn verstand schijnt maar niet te willen aanvaarden dat ik ouder word . Ik vraag me af wat de kinderen van nu binnen 50 of 60 jaar zullen vertellen. Weet je nog dat we indertijd smskes moesten sturen met een gsm.. en hoe we mekaar den duvel aandeden op hoe heette het ook alweer ? Ja dat was het facebook ! Missschien spreken ze dan helemaal niet meer tegen elkaar en doen hun privé robotten het in hun plaats ? Stel u voor, ik zou het willen meemaken dat moet wat zijn.. Misschien ben ik toch te vroeg geboren ?

 

http://users.skynet.be/antwerpiensia/brouwerswilrijk.html

 

Mon 2018

 

terwij ik hier schreef kwamen nog een pak meer herinneringen naar boven, misschien voeg ik ze hier later nog wel aan toe.